صبح اولین روز مدرسه برای بسیاری از کودکان همراه با هیجان، نگرانی و سؤالهای مختلف است؛ بهخصوص اگر کودک برای نخستین بار وارد مدرسه میشود یا قرار است وارد پایه جدیدی شود. عجله صبحگاهی، آماده نبودن وسایل و نگرانی والدین میتواند این احساسات را بیشتر کند.
با چند کار ساده میتوانیم شروع روز مدرسه را برای کودک آرامتر و دلپذیرتر کنیم.
۱. همه چیز را به صبح روز اول موکول نکنید
یکی از دلایل اصلی استرس صبحگاهی، عجله و پیدا کردن وسایل در آخرین لحظه است. بهتر است لباس، کیف، کفش، بطری آب و سایر وسایل مورد نیاز از شب قبل آماده باشند.
کار عملی: شب قبل همراه کودک وسایل مدرسه را یکبار بررسی کنید و کیف را در محل مشخصی قرار دهید.
۲. ساعت خواب را از چند روز قبل تنظیم کنید
اگر کودک در تعطیلات دیر میخوابیده و دیر بیدار میشده، تغییر ناگهانی برنامه خواب میتواند صبح روز مدرسه را سخت کند.
چند روز قبل از شروع مدرسه، زمان خواب و بیدار شدن را بهتدریج به برنامه مدرسه نزدیک کنید.
کار عملی: بهجای اینکه شب اول مدرسه ناگهان کودک را زودتر به رختخواب بفرستید، ساعت خواب را طی چند روز کمی زودتر کنید.
۳. صبح زودتر بیدار شوید، نه اینکه کودک را عجول کنید
یکی از بدترین حالتها این است که کودک با عجله از خواب بیدار شود، صبحانه بخورد، لباس بپوشد و در چند دقیقه از خانه خارج شود.
برای صبح روز اول، زمان بیشتری در نظر بگیرید تا کودک فرصت کافی برای آماده شدن داشته باشد.
کار عملی: زمان بیدار شدن را طوری تنظیم کنید که حداقل ۳۰ تا ۴۵ دقیقه برای آماده شدن بدون عجله داشته باشید.
۴. صبحانه را ساده و آشنا نگه دارید
صبح روز اول زمان مناسبی برای امتحان کردن غذای جدید نیست. یک صبحانه ساده و آشنا که کودک معمولاً آن را میخورد، انتخاب مناسبی است.
اگر کودک به دلیل هیجان صبحانه کامل نمیخورد، او را مجبور نکنید؛ اما یک گزینه مناسب و قابل خوردن در اختیارش قرار دهید.
۵. درباره نگرانیهای کودک از قبل صحبت کنید
ممکن است کودک درباره معلم، دوستان، کلاس، مسیر مدرسه یا جدا شدن از والدین نگرانی داشته باشد. شب قبل یا در روزهای منتهی به مدرسه، فرصت کوتاهی برای صحبت با او فراهم کنید.
میتوانید بپرسید:
«فکر میکنی روز اول مدرسه بیشتر درباره چه چیزی نگران باشی؟»
به پاسخ او گوش دهید و بدون مسخره کردن یا کوچک شمردن نگرانیاش، آرامش خود را حفظ کنید.
۶. از جملههایی که اضطراب را بیشتر میکنند استفاده نکنید
گاهی والدین برای شوخی یا مراقبت از کودک جملاتی میگویند که ممکن است نگرانی او را بیشتر کنند؛ مانند:
«مواظب باش گریه نکنی.»
«اگر کسی اذیتت کرد، حتماً به من بگو.»
«ببینم امروز چه کار میکنی!»
بهتر است پیام شما ساده و اطمینانبخش باشد:
«اگر چیزی برات سخت بود، میتونی از معلم کمک بخوای. بعد از مدرسه هم درباره روزت با هم صحبت میکنیم.»
۷. چند دقیقه زودتر به مدرسه برسید
رسیدن دیرهنگام میتواند باعث شود کودک با عجله وارد مدرسه شود و احساس سردرگمی بیشتری داشته باشد.
اگر امکان دارد کمی زودتر حرکت کنید تا کودک فرصت داشته باشد محیط را ببیند، کلاس خود را پیدا کند و با آرامش وارد مدرسه شود.
۸. هنگام خداحافظی، کوتاه و مطمئن باشید
اگر کودک هنگام جدا شدن ناراحت شد، خداحافظی طولانی معمولاً کمکی به آرام شدن او نمیکند. بهتر است با آرامش او را در آغوش بگیرید، جملهای کوتاه و مثبت بگویید و طبق برنامه از او جدا شوید.
مثلاً:
«دوستت دارم. روز خوبی داشته باشی. بعد از مدرسه میبینمت.»
اگر کودک گریه کرد، به این معنا نیست که روز مدرسه او حتماً بد خواهد گذشت.
۹. احساس خودتان را کنترل کنید
کودک فقط به حرف والدین توجه نمیکند؛ حالت چهره، لحن صدا و رفتار آنها را نیز میبیند. اگر والدین بیش از حد نگران یا مضطرب باشند، ممکن است کودک نیز احساس کند اتفاق نگرانکنندهای در پیش است.
حتی اگر خودتان کمی نگران هستید، تلاش کنید در مقابل کودک آرام و مطمئن رفتار کنید.
۱۰. بعد از مدرسه فوراً او را بازجویی نکنید!
وقتی کودک از مدرسه برمیگردد، لازم نیست بلافاصله مجموعهای از سؤالها را از او بپرسید:
«چطور بود؟»
«معلم چی گفت؟»
«دوست پیدا کردی؟»
«کسی اذیتت کرد؟»
اجازه دهید کمی استراحت کند. سپس با یک سؤال ساده شروع کنید:
«امروز کدام قسمت مدرسه را بیشتر دوست داشتی؟»
اگر خودش تمایل داشت، اجازه دهید درباره تجربه روز اول صحبت کند.
یک برنامه ساده برای شب قبل
برای اینکه صبح روز اول آرامتر باشد، این کارها را از شب قبل انجام دهید:
- لباس مدرسه را آماده کنید.
- کیف و وسایل مورد نیاز را بررسی کنید.
- بطری آب و وسایل ضروری را آماده کنید.
- ساعت خواب را رعایت کنید.
- درباره برنامه صبح روز بعد با کودک صحبت کنید.
- چند دقیقهای با او گفتوگوی آرام و مثبت داشته باشید.
- خودتان نیز تا حد امکان فضای خانه را آرام نگه دارید.
روز اول قرار نیست کامل و بدون مشکل باشد
ممکن است کودک صبح روز اول گریه کند، صبحانه کمی بخورد، دلش نخواهد وارد مدرسه شود یا بعد از بازگشت خسته و کمحرف باشد. این واکنشها لزوماً به معنای یک مشکل جدی نیستند.
هدف والدین در روز اول این نیست که همه چیز را بینقص پیش ببرند؛ هدف این است که کودک احساس کند در محیطی امن قرار دارد و میتواند با کمک بزرگسالان قدمبهقدم با شرایط جدید سازگار شود.
یک جمله که کودک میتواند صبح مدرسه از والدین بشنود:
«لازم نیست همه چیز را از قبل بلد باشی؛ امروز فقط قرار است یک روز جدید را تجربه کنی.»